Elektrisch

Beschikbaarheid

Tot 2019 werden commercieel verkrijgbare elektrische trucks uitsluitend gemaakt door bedrijven die (onder andere) bestaande, conventionele bedrijfswagens/ vrachtauto’s ombouwden naar elektrisch. Door kleine seriegroottes (ombouwen geschiedt volledig handmatig en is behoorlijk arbeidsintensief) en extra kosten voor (impliciete) aankoop en verwijdering van conventionele componenten (waarvoor maar een deel van de prijs bij doorverkoop kan worden verrekend), waren deze trucks gemiddeld een factor tweeënhalf à driemaal zo duur als de conventionele varianten. Zonder aanzienlijke subsidies waren deze voertuigen niet tegen vergelijkbare kosten als conventionele trucks te maken. Hoewel deze (ombouw)bedrijven erg relevant zijn voor het opdoen van ervaring met nieuwe technologieën, zullen deze bedrijven waarschijnlijk minder geschikt zijn om bij de opschaling van bedrijfswagens een significante rol te spelen.

Vanaf 2020 zijn er ook elektrische vrachtvoertuigen op de markt gekomen, die door de grotere/bekende truckfabrikanten worden gemaakt (zie figuur 31). Het gaat vooralsnog om kleine(re) series, die veelal vanuit de productielijn van conventionele trucks als zogenaamde glider (truck zonder motor) handmatig elektrisch worden afgebouwd. De producenten van elektrische vrachtwagens zijn anno 2021 nog bezig om een technologische inhaalslag te maken, zoals deze eerder bij de elektrische personenwagens en elektrische bussen heeft plaatsgevonden. Er worden daarom nog relatief grote stappen gemaakt op het gebied van beschikbare accucapaciteit.

Figuur 31: Aantal beschikbare modellen elektrische vrachtauto’s [Elaad, TNO update]

Figuur 31 Aantal beschikbare modellen elektrische vrachtauto’s [Elaad, TNO update]

Betaalbaarheid en functionele specificaties

Selectie vrachtauto‘s elektrisch

Voor de berekening van de TCO voor de elektrische truck is een elektrische 4x2 DAF CF trekker gekozen als representatief model omdat deze de representatieve conventionele trekker het dichtst benadert. De relevante gegevens van deze trekker zijn in tabel 14 opgenomen.

Tabel 14: representatieve trekker elektrisch
Eenheid Elektrisch
Merk en model DAF CF Electric
Uitvoering kW 210
Batterijpakket kWh 350 (315 eff.)
Belading (gem.) kg Veronderstelde massa trailer: 13.400
Jaarkilometrage Km/jaar 80.000
Afschrijvingsperiode jaar 5
Restwaarde na afschrijvingsperiode % 10

Voor de elektrische bakwagens is eveneens gekeken naar modellen, die vergelijkbaar zijn met de benoemde dieselvarianten. Daarbij is voor de 12 ton variant nog geen vergelijkbare elektrische variant gevonden. De gevonden varianten en hun belangrijkste kenmerken zijn in tabel 15 opgenomen.

Tabel 15: representatieve niet-trekkers elektrisch
Eenheid Elektrisch
Merk en model Mitsubishi (Fuso) Canter 7,5 ton
Uitvoering kW 135
Belading (gem.) kg Veronderstelde belading: 1490
Jaarkilometrage Km/jaar 50.000
Afschrijvingsperiode jaar 5
Restwaarde na afschrijvingsperiode % 10
Merk en model DAF LF 19 to
Uitvoering kW 250
Batterijpakket kWh 282 (254 eff.)
Belading (gem.) kg Veronderstelde belading: 3110
Jaarkilometrage Km/jaar 65.000
Afschrijvingsperiode jaar 5
Restwaarde na afschrijvingsperiode % 10

Er zijn drie belangrijke functionele specificaties voor de elektrische truck te benoemen:

  1. De actieradius is aanzienlijk minder dan de actieradius van een dieseltruck. De batterijcapaciteit van de nieuwe modellen is veelal aanzienlijk groter dan van eerdere modellen, terwijl het leeggewicht niet of nauwelijks toeneemt.
  2. Het opladen van de batterij kost aanzienlijk meer tijd dan het vullen van een tank brandstof. Als deze tijd niet met functionele wachttijd24 kan worden gecombineerd, dan gaat dat extra geld kosten in de vorm van chauffeurskosten en mogelijk extra vrachtwagens. De trend gaat dan ook naar (nog) sneller laden (‘super-fast-charging’ en ‘ultra-fast-charging’). Met name vanuit de truck- en busfabrikanten wordt er gewerkt aan de Megawatt Charging System (MCS) standaard25. Het ondersteunen van korte oplaadtijden heeft meestal wel een prijsverhogend effect op de batterijkosten.
  3. Doordat de batterij typisch een veel lagere energiedichtheid heeft dan een brandstof, betekent omwisseling naar elektrisch veelal dat het basisvoertuig zwaarder wordt. Voor ladingen waarbij de massa (en niet het volume) bepalend is voor hoeveel er vervoerd kan worden, betekent dit dat de vervangende truck effectief minder lading kan vervoeren. Dit leidt mogelijk tot een kostenverhoging (per vervoerde ton).

De verwachting is dat de aanschafprijs van elektrische trucks dankzij opschaling, innovaties en kostenreducties (van batterijsystemen) significant omlaag zal gaan. Omdat bij de restwaardevaststelling een vergelijking met de dan geldende nieuwprijs voor een vergelijkbaar voertuig op zal gaan, wordt er bij deze voertuigen uitgegaan van een restwaarde van 10% na vijf jaar (i.p.v. 20%, zoals bij conventionele voertuigen). De overweging hierbij is dat de toch al geringe batterijcapaciteit (en daarmee de actieradius) verder zal afnemen en daarmee mogelijk voor een tweede vorm van inzet na de afschrijvingsperiode te gering wordt. Door het batterijpakket te vervangen zouden deze voertuigen weer een tijd mee moeten kunnen, maar dit is vanzelfsprekend erg kostbaar.

Resultaten

Figuur 32 toont de TCO van een elektrische vrachtauto op basis van de hierboven gemaakte aannames over verbruik, aanschaf en inzet. Een elektrische 4x2 trekker is in de operatie (totale kosten per kilometer) ongeveer 39% duurder dan een vergelijkbaar dieselvoertuig. De elektrische 7,5 ton en 19 ton elektrische bakwagen is ongeveer 57% duurder dan een vergelijkbaar dieselvoertuig. Dit komt met name door de hoge aanschafkosten, die gemiddeld bij elektrische vrachtwagens 2,5 keer zo hoog zijn. De kosten voor energie zijn met circa 0,14 €/km voor de trekker, circa 0,05 €/km voor de 7,5 ton vrachtwagen en 0,11 €/km voor de 19 ton vrachtwagen gemiddeld de helft lager dan die van een dieselvoertuig. De overige kosten voor onderhoud, verzekering en motorrijtuigenbelasting zijn vergelijkbaar26, waarbij moet worden opgemerkt dat de kosten voor het vervangen van een batterijpakket aanzienlijk kunnen zijn (hetgeen echter binnen de gestelde afschrijvingsperiode en kilometrage typisch niet het geval zou moeten zijn).

Figuur 32: TCO vrachtauto’s elektrisch

Figuur 32 TCO vrachtauto’s elektrisch

24Bijvoorbeeld gedurende: laden/lossen, een verplichte pauze en tijden dat de truck sowieso niet rijdt.

25Megawatt Charging System (MCS) (charin.global)

26Casco verzekering is voor een duurder voertuig ook wat hoger