Factsheet Marktplaats voor Mobiliteit

Met de Marktplaats voor Mobiliteit roept De Verkeersonderneming private ondernemers op om met concrete oplossingen te komen voor de bereikbaarheid in de regio. De Verkeersonderneming fungeert daarbij als marktmeester en koppelt vraag en aanbod aan elkaar. Er zijn twee aanbestedingsrondes geweest, in 2013 en 2016.

Deze nieuwe benadering sluit aan bij ontwikkelingen als een meer faciliterende houding van de overheid, het zelfstandiger en mondiger worden van de burger, én het benutten van denkkracht en durfkracht van de markt. Een uitgebreide beschrijving van deze maatregel is te vinden in het praktijkvoorbeeld Marktplaats voor Mobiliteit Rotterdam.

Bereikbaarheidseffecten

De inzet van de mobiliteitsdiensten op de Marktplaats voor Mobiliteit leverde over de 3-jarige contractperiode een gemiddeld niveau van 3.000 dagelijkse spitsmijdingen op. Succesvolle dienstverleners hebben als gemeenschappelijk kenmerk dat ze bestaande en ervaren ondernemers zijn die bekend zijn met de omgeving van Rotterdam.

Zij bieden onder meer diensten aan op het gebied van fietsstimulering,
OV-mobiliteitskaarten, collectief vervoer, watertaxi, reisplanners, beheer van mobiliteitsbudgetten en verhuisprogramma’s. Deze diensten leidden tot een verminderd autogebruik en meer gebruik van onder andere fiets en OV.

Andere deelnemende mobiliteitsdiensten richtten zich op het mijden van de spits en benoemden de voordelen van thuiswerken. Er is dus sprake van een gemengd effect: verschillende alternatieven worden benut om spitsmijdingen te realiseren. Hoe dit zich precies verdeelt over de verschillende gedragsalternatieven is niet bekend.

Effecten lange termijn

Over het langetermijneffect van deze aanpak is nog niet veel bekend. De aanname is dat de aanpak leidt tot structurele spitsmijdingen. De eerste stap is reizigers bewust te maken van hun reisgedrag en alternatieven, hen daarna te laten wennen aan spitsmijden met hulp van een beloning en ze vervolgens een blijvend alternatief aan te bieden in de vorm van een mobiliteitsdienst. Veel diensten bleken hierin succesvol: de diensten bestaan nog steeds en behalen nog steeds effect.

Duurzaamheidseffecten

De exacte duurzaamheidseffecten van de gerealiseerde spitsmijdingen zijn lastig te bepalen, omdat de verdeling over alternatieven niet bekend is. In onderstaand overzicht is uitgegaan van de volgende gegevens:

  • spitsmijdingen op een gemiddelde woonwerkafstand van 24 km
  • gelijk verdeeld over de alternatieven:
    - thuiswerken (geen uitstoot)
    - fietsen (geen uitstoot)
    - OV (minder uitstoot)
    - tijd mijden (eventueel uitstoot)

Uitgaande van deze gegevens, zullen per spitsmijding gemiddeld de volgende emissies worden bespaard:

Tabel Emissiereductie (besparing in kg/spitsmijding)
CO2 NOx PM10
2,1 0,0026 0,00030

Variabelen die van invloed zijn op effecten

De Marktplaats voor Mobiliteit werkt in Rotterdam goed, omdat er is ingezet op een totaalaanpak. Hierbij werd via campagnes bewustwording gecreëerd, weggebruikers werden beloond voor het mijden van de spits door verschillende projecten en vervolgens werden hen alternatieve reismethoden geboden via de Marktplaats voor Mobiliteit (zie ook het praktijkvoorbeeld Marktplaats voor Mobiliteit Rotterdam). Hiervoor is een lange adem nodig, minstens een van enkele jaren. Van invloed op de effecten zijn de volgende variabelen:

  • De Marktplaats biedt zowel diensten voor werkgevers als diensten die zich direct op de weggebruiker richten. Diensten voor werkgevers hebben vaak meer tijd nodig omdat de beslissingstijd bij werkgevers om de dienst te gaan gebruiken langer is.
  • Behalve aan cofinanciering bleek er bij de dienstverleners (vaak startups) ook behoefte te zijn aan marketingexpertise, die werd geleverd door de inzet van coaches.
  • De mix van diensten die zich aanmelden voor een Marktplaats zal afhangen van gebiedskenmerken. In een grote stad met veel potentiële klanten, veel korte autoritten en een kwalitatief hoogwaardig
    OV-netwerk zijn meer (verschillende) mogelijkheden dan in een afgelegen industriegebied. In de regio Rotterdam werden de diensten uit de Marktplaats met name ingezet voor het centrum en de gebieden rondom de ring. De effecten zijn dus vooral representatief voor stedelijk gebied.

Kosten (inclusief btw)

De kosten voor de gebiedsaanpak ter voorbereiding van de Marktplaats liggen rond de €3 miljoen. De publieke uitvoeringskosten voor de aanbesteding van de Marktplaats worden geschat op €4,7 miljoen. Deze kosten dekken een periode van 3 jaar. Op basis van 3.000 dagelijkse spitsmijdingen, gedurende 3 jaar, komen de kosten per dagelijkse spitsmijding per jaar ongeveer op €850. Op basis van 200 werkdagen per jaar liggen de kosten per unieke spitsmijding op ruim €4.

Meer weten?

Kijk op www.verkeersonderneming.nl/mobiliteit.

Geraadpleegde bronnen

  1. De Verkeersonderneming (2015) Evaluatie Marktplaats voor Mobiliteit
  2. Veen, O. van der (2015) Evaluatie Marktplaats voor Mobiliteit

Vuistregels

  • effect bereikbaarheid: 3.000 spitsmijdingen per dag
  • effect duurzaamheid: reductie van 2,5 kg CO₂ per spitsmijding
  • kosten: circa €6 per spitsmijding