Factsheet Park+Bike

Bij een Park+Bike (P+Bike) stapt een reiziger over van de auto op de fiets om naar het centrum van de stad te reizen. De auto blijft hierbij aan de rand van de stad staan. Het Park+Bike-concept is afgeleid van Park+Ride-terreinen (zie factsheet Park+Ride), waarbij reizigers overstappen van de auto op het OV.

De P+Bike heeft enkele voordelen ten opzichte van een Park+Ride. Het inzetten van (leen)fietsen via een P+Bike is makkelijker, goedkoper en sneller te implementeren dan een nieuwe OV-lijn. Voor de gebruiker is een fiets bovendien flexibeler dan het OV.

Ook als er wel een OV-verbinding aanwezig is, maar die niet frequent genoeg is, is fietsen een aantrekkelijkere oplossing voor reizigers. Een P+Bike kan daarom een goed alternatief zijn voor middelgrote steden, waar het reizen met de auto naar de binnenstad veel vertraging oplevert en er geen fijnmazig OV-netwerk is. Meer informatie hierover is te vinden in het praktijkvoorbeeld Park+Bike Leeuwarden.

De voornaamste doelgroep voor P+Bike-locaties zijn forensen die reizen tussen woonplaats en werk. Toch kan het ook voor vrijetijdsverkeer een oplossing zijn. Denk aan bezoekers van een (binnen)stad, hotelbezoekers en bezoekers van recreatiegebieden zoals het bos of strand. Er zijn verschillende systemen mogelijk voor een P+Bike.

  1. Een gesloten systeem, waarbij een gebruiker een vaste fiets heeft. Andere gebruikersgroepen kunnen de fiets niet gebruiken.
  2. Een halfopen systeem, waarbij de gebruikers zich moeten registreren. Deze registratie geeft hen toegang tot het gebruik van een fiets, meestal met een pas of inlogcode.
  3. Een open systeem is voor een breed publiek toegankelijk. De fietsen zijn toegankelijk via een abonnement of betaling via een bankpas. Meer informatie hierover in het factsheet Deelfietssystemen.

Bereikbaarheidseffecten

Op een aantal locaties zijn P+Bike-voorzieningen gerealiseerd, zoals in Leeuwarden, Den Bosch, Maastricht en Groningen. Maar er is weinig bekend over de bereikbaarheidseffecten van deze voorzieningen.

In Leeuwarden zijn voor de 80 fietskluizen ongeveer 60 (vaste) gebruikers. Als aangenomen wordt dat deze 60 gebruikers gemiddeld drie keer per week de fietskluis gebruiken, dit meestal in de spits doen, en in 80% van de gevallen anders hetzelfde traject met de auto was afgelegd, levert dit ongeveer 0,7 spitsmijding per gebruiker per dag op. Oftewel ongeveer 40-50 spitsmijdingen per gemiddelde dag.

Duurzaamheidseffecten

Als meer mensen hun auto aan de rand van de stad laten staan en de fiets gebruiken om de binnenstad te bereiken, is er minder autoverkeer in de stad en zal het aantal opstoppingen verminderen. Dit betekent dat er ook minder uitstoot zal zijn van CO₂, NOx en fijnstof. Uitgaande van het vermijden van 5 kilometer autorijden per (gedeeltelijke) spitsmijding bespaart dit de volgende emissies:

Tabel Emissiereductie (besparing in kg per gedeeltelijke spitsmijding)
CO2 NOx PM10
1,1 0,0013 0,00015

Variabelen die van invloed zijn op effecten

Een aantal variabelen kunnen van invloed zijn op de genoemde effecten:

  • Een belangrijke voorwaarde voor een succesvolle P+Bike is dat de gebruiker sneller en/of goedkoper op zijn bestemming komt. Het parkeertarief op de P+Bike mag dus niet te hoog zijn. De P+Bike moet bovendien gemakkelijk bereikbaar zijn met zo min mogelijk ‘omrijbewegingen’ en filevorming voor de ingang.
  • Ook mag de afstand naar het stadscentrum niet te groot zijn. Gebruikers vinden het fijn om een stukje te fietsen, maar dit mag maximaal 10 tot 20 minuten duren. Hierbij past een maximale reisafstand van 2,5 tot 5 kilometer.
  • Vaak bevinden P+Bike-locaties zich aan de randen van de stad op rustige plaatsen. Veiligheid speelt daarom een belangrijke rol. De fietsenstallingen moeten groot genoeg zijn en voldoende verlicht. Op sommige plaatsen zal een gesloten toegang noodzakelijk zijn.
  • Daarnaast moet het parkeerbeleid aansluiten op de P+Bike-voorzieningen. Zo helpt het als bijvoorbeeld het parkeertarief in de binnenstad hoger is dan op de P+Bike. Over het algemeen geldt dat bij een strenger stedelijk parkeerbeleid, de kans op succesvolle exploitatie groter is. De financiële bijdrage vanuit de gemeente kan dan kleiner zijn.
  • Tot slot heeft een P+Bike baat bij aandacht en marketing. Een gemeente zou hierbij kunnen ondersteunen door (gemakkelijker) vergunningen voor P+Bike locaties te verstrekken en te ondersteunen bij marketingactiviteiten.

Kosten (inclusief btw)

De kosten voor de aanleg en het onderhoud van een P+Bike-locatie zijn projectafhankelijk. Voor de overheden komt dit vaak neer op veel regelwerk, zoals het verschaffen van vergunningen. In Leeuwarden zijn de kosten voor een parkeerplaats en een fietskluis ongeveer €1.100. Bedrijven betalen voor de huur van een parkeerplaats en fietskluis €400 euro per jaar. De rest van de kosten wordt aangevuld door de gemeente. Na vier jaar is de kluis inclusief fiets en onderhoudskosten, kostenneutraal.

Daarnaast zijn de kosten afhankelijk van de invulling van de P+Bike. Zo is het type systeem van invloed op de kosten. Een systeem met deelfietsen is duurder in de aanschaf van materiaal dan het stimuleren van het gebruik van eigen fietsen. Ook zijn de kosten afhankelijk van de potentie van grote aantallen gebruikers. Bij grote aantallen gebruikers kunnen exploitanten gemakkelijker een winstgevend businessmodel opstellen, waardoor er minder subsidies nodig zijn. Verder is het eventuele herzien (en doorvoeren) van parkeerbeleid van invloed op de doorlooptijd en kosten van het project. Tot slot is de hoeveelheid en kwaliteit van de marketing voor het gebruik van de P+Bike van invloed op de kosten.

Voor meer informatie

Kijk op https://www.verkeerskunde.nl.

Geraadpleegde bronnen

  1. CROW fietsberaad (2016) P+fiets snel en slim in de stad. Een leidraad voor gemeenten en potentiële exploitanten van P+Fiets
  2. Kok, de F. & Voerknecht (2014). P+Fiets: Snel en fris de stad in (VK 3/2014)
  3. Vrugt, van de A. & Bos, I. (2006) Park and Bike: een nieuw concept voor congestiegevoelige gebieden?

Vuistregels

  • effect bereikbaarheid: ongeveer 50 spitsmijdingen per dag
  • effect duurzaamheid: reductie van 1,1 kg CO₂ per spitsmijding
  • kosten: €1.000 per fietsparkeerplaats