Factsheet Park+Ride

Er zijn verschillende typen P+R die ieder een eigen doelgroep dienen. Een belangrijk onderscheid is herkomst- versus bestemmings-P+R-locaties. Een herkomst-P+R is veelal een grotere parkeervoorziening bij een treinstation. Het grootste deel van de reis legt men per trein af. Een bestemmings-P+R bevindt zich doorgaans in de buurt van een snelweg aan de rand van een stad. Het grootste deel van de reis legt men met de auto af.

P+R-terreinen zijn gericht op zowel forensen als niet-frequente bezoekers. Potentiële gebruikers van P+R-terreinen kunnen worden bereikt via borden langs de weg, aandacht in de (lokale) media en promotieacties. P+R-locaties kunnen de parkeerdruk in steden verlichten, de wegcongestie verlagen, bijdragen aan een beter milieu, de binnenstad aantrekkelijker maken en het benodigde parkeerareaal op straat doen verkleinen.

Bereikbaarheidseffecten

Nederland heeft (in 2015) ruim 450 P+R-terreinen. 282 daarvan liggen bij een stoptreinstation, 97 bij een bus-, tram- of metrostation en 74 bij een intercitystation. De gemiddelde capaciteit bedraagt 152 parkeerplaatsen, waarbij de terreinen bij stoptreinstations gemiddeld duidelijk kleiner zijn dan bij de andere locaties (104 plaatsen versus 230 bij intercitystations en 248 bij BTM-stations). De gemiddelde bezettingsgraad ligt op alle P+R-locaties rond de 60%.

De grootste P+R-locaties zijn vaak terreinen aan de rand van grote steden, bij een bus- tram- of metrostation. Deze locaties hebben soms naast een P+R-functie ook een functie als parkeergarage voor werknemers in de omgeving. De grootste P+R-locatie heeft een capaciteit van bijna 1.300 plaatsen (Galgenwaard in Utrecht).

Parkeerders op herkomst-P+R-terreinen leveren relatief veel bespaarde autokilometers en spitsmijdingen op. Op dit soort P+R-terreinen vervolgt, op werkdagen, vrijwel iedereen (95%) de reis met de trein. Een groot deel daarvan reist in de spits. 80% reist in de ochtendspits heen en 90% in de middagspits terug. Dit leidt tot ruim 1,5 spitsmijdingen per parkeerder (ochtend- en/of avondspits) op een groot deel van de totale route. Omdat forensen die een P+R-terrein gebruiken een gemiddeld grote woon-werkafstand hebben (ongeveer 45 km), worden hiermee ook relatief veel autokilometers en de daarmee gepaarde emissies bespaard.

Mensen die een bestemmings-P+R gebruiken, maken een groot deel van de reis nog steeds per auto (bij woon-werkverkeer meestal vaak in de spits) en zullen op het hoofdwegennet daarom geen spitsmijdingen realiseren, maar wel op het laatste deel van de reis (veelal in binnensteden). Als we hiervoor een halve spitsmijding per parkeerder rekenen dan komen we voor een gemiddeld P+R-terrein (herkomst en/of bestemming) op een vuistregel van ongeveer 1 spitsmijding per parkeerder per dag.

Een onbedoeld effect van P+R-locaties is dat ze autoverkeer kunnen aanmoedigen. Een ander (onbedoeld) effect is dat herkomst-P+R-locaties kunnen worden gebruikt als een bestemmings-P+R (en andersom). Dit kan ertoe leiden dat het verkeer minder dan gepland afneemt (of zelfs iets toeneemt) op wegcorridors die de P+R-locaties juist moesten ontzien.

Duurzaamheidseffecten

Uitgaande van een herkomst-P+R, waarbij (vrijwel) iedereen de reis anders volledig met de auto zou maken, en daarmee gemiddeld 90 km met het OV in plaats van met de auto aflegt, worden per P+R-parkeerder gemiddeld de volgende emissies bespaard:

Tabel Emissiereductie (besparing in kg/parkeerder/dag)
CO2 NOx PM10
13,7 0,0097 0,00061

Bij bestemmings-P+R-terreinen is het duurzaamheidseffect beperkter, omdat hier slechts een klein deel van de totale reis niet (meer) met de auto wordt afgelegd. Wel kan hier nog steeds sprake zijn van gunstige effecten in de binnensteden. Effecten zowel ten aanzien van een vermindering van het autogebruik en de daarmee gepaard gaande congestie en emissies, als ten aanzien van het ruimtebeslag, omdat niet in de binnensteden zelf maar aan de rand wordt geparkeerd.

Variabelen die van invloed zijn op de effecten

De automobilist heeft geen voorkeur voor P+R-locaties: men parkeert het liefst voor de deur van de eindbestemming. Aanleg van een P+R is daarom alleen zinvol bij:

  • beperkte parkeergelegenheid en/of hoge parkeertarieven op de eindbestemming
  • filevorming op de weg
  • een aansluitende OV-verbinding van hoge kwaliteit, die bovendien snel en goedkoop is

Een kwaliteitsimpuls van een P+R-terrein (zoals betere verlichting, ruimere plekken en netheid van het terrein) leidt niet meteen tot fors meer gebruik van deze terreinen door huidige of nieuwe gebruikers. Slechts een klein deel (enkele procenten) van gebruikers van een P+R-terrein gaat er (meer) gebruik van maken, alleen omdat de kwaliteit is verbeterd. Wel leiden verbeteringen van een P+R-terrein niet alleen tot een verhoging van de beoordeling van de terreinen door de gebruikers ervan, maar de gebruikers beoordelen ook de totale deur-tot-deurreis beter nadat verbetering zijn doorgevoerd. De kans om (weer) de auto te gaan gebruiken voor de totale reis neemt daarmee af.

Automobilisten kunnen verleid worden om gebruik te maken van P+R-locaties door te zorgen voor bekendheid en ervaring met het terrein en met de OV-vervolgreis. Bekendheid geven kan via borden langs de weg, zeker wanneer de P+R-locatie niet zichtbaar is vanaf de weg, eventueel in combinatie met dynamische reisinformatie en aandacht in de (lokale) media. Tarieven moeten in elk geval ook online beschikbaar zijn. Op een bestemmings-P+R zal de boodschap vooral op gemak en prijs gericht moeten zijn. Op een herkomst P+R zal de aandacht meer op de OV-vervolgreis gericht moeten zijn. Promotieacties, zoals korting op de vervolgreis met OV, kunnen potentiële gebruikers van P+R-terreinen laten kennismaken, waardoor ze de voordelen kunnen ervaren.

Kosten (inclusief btw)

Voor de totale aanlegkosten per parkeerplaats, inclusief de procesbouw- en vastgoedkosten, wordt uitgegaan van een P+R op een maaiveld met 220 plaatsen, waar gratis geparkeerd kan worden. De gemiddelde kosten per parkeerplaats bedragen dan €5.200. De gevonden bandbreedte hierbij is €3.400-€6.900 (één keer standaarddeviatie). Wanneer de P+R bestaat uit (meerlaagse) bebouwing bedragen de gemiddelde kosten per parkeerplaats €16.100 met een bandbreedte van €12.700-€19.500.

Naast de aanlegkosten zijn er jaarlijkse exploitatie-, beheer- en onderhoudskosten. Een P+R met 220 parkeerplaatsen die boven het maaiveld wordt aangelegd kost per parkeerplaats €25 tot €125. Wanneer de P+R met 220 plaatsen bestaat uit een (meerlaags) gebouw bedragen de kosten €125 tot €250 per parkeerplaats.

Naast kosten voor P+R-locaties zijn er in sommige gevallen ook inkomsten in de vorm van parkeeropbrengsten. Met deze opbrengsten wordt vaak het OV-aanbod betaald (denk aan parkeren voor €5, inclusief vier OV-tickets naar het stadscentrum). Verschillende variabelen zijn van invloed op deze kosten:

  • kosten van grondverwerving
  • maaiveld/bovengrondse parkeergarage (meerkosten)/ondergrondse parkeergarage (meerkosten)
  • omvang P+R (schaalvoordeel)
  • beveiligde toegang (meerkosten)
  • ligging en lengte toegangsweg
  • bewegwijzering (met eventueel actuele bezettingsgraad en reistijden)

Voor meer informatie

Kijk op https://wegwijs-beterbenutten.nl/pr-parkeren.

Geraadpleegde bronnen

  1. Parkeren en gedrag, Een totaaloverzicht van alle relevante kennis op het gebied van parkeren en gedrag (CROW, 2017) - https://www.crow.nl/kennis/bibliotheek-verkeer-en-vervoer/kennisdocumenten/parkeren-en-gedrag
  2. Handboek P+R, Kennis voor beleid, beheer en praktijk (CROW 2015) https://www.crow.nl/publicaties/inspiratieboek-p-r
  3. Evaluatie maatregel MNBB56: ‘P+R Breukelen’, eindmeting (Goudappel Coffeng, 2015) - http://epomm.eu/maxeva/uploads/MNBB56_P_R_Breukelen_eindevaluatie.pdf
  4. BONroute, P+R terreinen in Noord-Holland en Flevoland; Het effect van uitbreidingen en een kwaliteitsimpuls, eindrapport (MuConsult, 2006)
  5. Potentieel Herkomst P+R Maastricht, Bekendheid en vindbaarheid, eindrapport (MuConsult, 2013)
  6. P+R en carpool, Dashboard duurzame en slimme mobiliteit (KPVV, 2013). https://kpvvdashboard-10.blogspot.nl/
  7. Aan de slag met P+R beleid, van strategie tot exploitatie (KPVV, 2005). https://www.crow.nl/publicaties/brochure-aan-de-slag-met-p-r-beleid;-van-strategie

Vuistregels

  • effect bereikbaarheid: 1 (0,5-1,5) spitsmijdingen per parkeerder per dag
  • effect duurzaamheid: reductie van 13,7 kg CO₂ per parkeerder per dag op herkomst-P+R
  • kosten: €3.400-6.900 per parkeerplaats op maaiveld