Praktijkvoorbeeld Spitsmijden OV met MyOV

De treinen van NS worden steeds drukker, vooral in de spits. Om reizigers beter te spreiden heeft NS vanaf augustus 2016 de app MyOV. Met deze app kunnen reizigers die normaal tijdens de spitsuren in een drukke trein reizen, punten sparen door voor een alternatieve, minder drukke trein te kiezen. NS controleert dat via de reishistorie.

MyOV is een app die reizigers stimuleert om te ‘spitsspreiden’. Om deel te nemen moeten reizigers de app downloaden en inloggen met een OV-chipkaartaccount. Reizigers kunnen punten sparen door voor een minder drukke trein te kiezen en daarmee cadeaus verdienen. Inmiddels wordt MyOV ingezet op alle trajecten van en naar Utrecht Centraal, bij de IC-Direct tussen Rotterdam en Schiphol en op het traject Zwolle-Groningen. NS zorgt voor een communicatiecampagne bij het toevoegen van een nieuw traject en wijst reizigers op MyOV via onder andere nieuwsbrieven en flyers.

Figuur 1: Uitleg van de werking van MyOV zoals deze op flyers vermeld staat (bron: Thijs van Daalen)

Deelnemers kunnen in de app zien hoeveel punten ze verdiend hebben. Deze punten worden berekend met de app die, op basis van het OV-chipkaartaccount, de reishistorie weergeeft. Reizigers die het gewenste gedrag al vertoonden vóór ze MyOV begonnen te gebruiken, worden ook beloond. De puntenverdeling heeft een aantal uitgangspunten en is voor elk traject gelijk:

  • ’s nachts en in het weekend 10 punten voor alle treinen op MyOV-trajecten
  • in de daluren 30 punten voor alle treinen op MyOV-trajecten (spitsmijden)
  • in de spits 0 punten voor erg drukke treinen en 90 of 200 punten voor minder drukke alternatieve treinen (voor zover een trein een alternatief is voor de drukke 0-punten trein)

Minder drukke treinen in de spits worden dus hoger beloond dan treinen in daluren, omdat MyOV specifiek is ingezet voor het spreiden van drukte in de spits, meer dan voor spitsmijden. Voor meer informatie over de kosten en effecten van diverse spitsmijdende OV-maatregelen: zie de factsheet Spitsmijden OV.

Uitvoering

Om reizigers beter te spreiden in de spits, is vanaf augustus 2016 de app MyOV ingezet door NS. MyOV werd eerder al ingezet in het noorden van Nederland bij treinen van Arriva. Omdat de app al bestond, was deze snel in te zetten op een aantal testtrajecten in Utrecht. Sinds 2016 voegde NS verschillende trajecten aan MyOV toe. Doordat een deelnemer kiest voor een minder drukke trein, heeft niet alleen de deelnemer meer kans op een zitplaats, maar is ook de trein die hij of zij anders zou nemen minder vol.

56% van de deelnemers aan MyOV is minder in drukke treinen in de spits gaan reizen. De effectiviteit van MyOV voor NS is niet gemeten aan vooraf vastgestelde kwantitatieve doelen. Het doel was vooral om te leren van de effecten van MyOV. Er is gekeken naar wat MyOV kost en oplevert, vergeleken met de aanschaf en inzet van extra treinen en de inzet van bussen. NS betaalt een vast bedrag per maand voor het gebruik van de MyOV app. Daarnaast betaalt NS een bedrag voor de punten die deelnemers verdienen.

Hoe meer deelnemers MyOV hebben, hoe goedkoper de kosten per verschuiving zijn. In de maand april 2017 waren de kosten per spitsmijding €2,52. Uit onderzoek blijkt dat bijna driekwart van de deelnemers tevreden tot zeer tevreden is over MyOV. Tot en met december 2017 zijn er bijna 63.000 verschuivingen geweest. Dit wil niet zeggen dat dit ook zoveel zitplaatsen opleverde in drukke treinen. Het is immers niet bekend of de reizigers die hun reis verschoven naar een andere trein in de drukke trein hadden moeten staan.

Figuur 2 Groei aantal downloads en (actieve) deelnemers

Figuur 2: De groei van het aantal downloads, deelnemers en actieve deelnemers van MyOV. Actieve deelnemers zijn deelnemers die punten gespaard hebben en dus (ook) reizen op de deelnemende projecten. NS is begonnen met MyOV in augustus 2016. De maanden waarin er flinke groei te zien is zijn er nieuwe trajecten toegevoegd (gele blokken). In bijlage II D zijn de exacte aantallen opgenomen. (bron: Data-Lab, Thijs van Daalen)

Resultaat

MyOV is begonnen als initiatief van het toenmalige ministerie van Infrastructuur en Milieu, de provincies Groningen, Friesland, Drenthe en Overijssel en vervoerder Arriva (in het kader van het programma Beter Benutten). De app is van Data-Lab. Zij beheren de app, de reisgegevens en de klantgegevens en doen de klantenservice. NS zet de app nu in op de drukke trajecten.

Naast de inzet van MyOV is NS breder bezig om mensen bewust te maken van drukte in treinen. Dat gebeurt bijvoorbeeld door in de NS-app de verwachte drukte aan te geven. Ook biedt NS dalvoordeel aan voor mensen die buiten de spits reizen. Daarnaast is NS continu bezig met het optimaliseren van de materieelinzet.

Aandachtspunten bij inzet elders

De NS is enthousiast over MyOV en het principe van spitsmijden en spitsspreiden, maar ziet wel enkele verbeterpunten:

  • Mogelijkheden om mensen persoonlijker te kunnen belonen. Vooral mensen die ‘echt’ verschoven zijn moeten een beloning krijgen. Een persoonlijker reisadvies is hier ook onderdeel van.
  • Verbetering in de aanmelding. Nu moet dit bij MyOV met een OV-chipkaartaccount. Mensen hebben vaak nog niet zo’n account, weten het wachtwoord niet meer of hebben geen zin om het op te zoeken.
  • Het is belangrijk om goed te kijken naar de doelgroep: wie moet er in beweging komen? Bij MyOV kan iedereen zich aanmelden, maar sommige deelnemers reizen sowieso niet in de spits of niet op een MyOV-traject. Dit kan het beoogde effect afzwakken.
  • MyOV is erg arbeidsintensief, omdat handmatig wordt bepaald hoeveel punten met een treinrit te verdienen zijn. Dit moet bij elke wijziging in de dienstregeling weer worden aangepast.

NS wil graag verder met vormen van spitsmijden en spitsspreiden en kijkt momenteel welke aanpak passend is. Er zijn pilots in de maak om de effecten van verschillende (gedrags)maatregelen in de praktijk te testen en te evalueren.