Praktijkvoorbeeld Werkwijze Beter Benutten

In het programma Beter Benutten is binnen Rijkswaterstaat veel geleerd over hoe innovatieve maatregelen de bereikbaarheid in de drukste gebieden verbeteren. Hoewel het programma eind 2017, begin 2018 afliep, blijft de kennis en ervaring behouden in de werkwijze Beter Benutten. Smart mobility-initiatieven bouwen voort op Beter Benutten. Gebruik de werkwijze om Smart Mobility tot een succes te maken.

Rijk, regio en bedrijfsleven werken sinds 2011 samen om de bereikbaarheid in de drukste regio’s over weg, water en spoor te verbeteren. Via Beter Benutten wordt vooral ingezet om de infrastructuur beter te benutten en de filedruk op de grootste knelpunten te verminderen. In 2014 is het programma verlengd tot eind 2017. In Beter Benutten Vervolg ligt de focus vooral op maatregelen waarmee reizigers op een slimme manier snel op de plek van bestemming komen. Dit is ook de werkwijze van Smart Mobility. De best practices in de ‘Toolbox Smart Mobility’ bevatten allemaal elementen van deze werkwijze!

Resultaten tot nu

Dat de Beter Benutten-aanpak zeer effectief is, blijkt wel uit de resultaten. Het eerste deel van Beter Benutten omvat ruim 350 praktische maatregelen gericht op slimmer gebruik van infrastructuur, beïnvloeding van de vraag, en Intelligente Transportsystemen (ITS). Deze maatregelen hebben geleid tot 48.000 spitsmijdingen per gemiddelde werkdag. Dat betekent 19% minder files op ruim 400 Beter Benutten-trajecten in de ochtend- en avondspits. Tegelijk leveren de maatregelen een positieve bijdrage aan de duurzaamheid, doordat spitsmijders de trein of (e-)fiets nemen. Zo bedraagt de totale CO2-afname jaarlijks ruim 70.000 ton.

In het tweede deel van Beter Benutten werken het ministerie van Infrastructuur en Milieu (IenM) (nu Infrastructuur en Waterstaat (IenW)) en Rijkswaterstaat onder andere via het Partnership Talking Traffic samen met het bedrijfsleven aan een nieuwe generatie reisinformatie. Hiermee worden reizigers voor vertrek goed geïnformeerd en weten zij onderweg wat er achter de volgende bocht, net na de volgende afslag of kort voor de eindbestemming aan de hand is.

Werkwijze is het geheim

De kennis en ervaring over de werkwijze Beter Benutten is verzameld en gebundeld per thema in het online platform Wegwijs. Hierin lees je over het ‘geheim’ dat de Beter Benutten-werkwijze tot een succes maakt. Aansprekende voorbeelden, praktische instrumenten en waardevolle lessen geven je inzicht in toepassingen van de aanpak en hoe je hiermee als projectleider zelf aan de slag kan.

Zelf met Smart Mobility aan de slag? Laat je dan inspireren door de 5 bouwstenen van de werkwijze Beter Benutten.

Brede probleemanalyse Deze bouwsteen beschrijft hoe je via een stakeholders- en gedragsanalyse en oplossingsrichtingen naar kosteneffectieve oplossingen kunt werken. De methodiek is geschikt voor gebiedsprogramma’s met een bereikbaarheidsdoelstelling, maar kan ook worden toegepast binnen een MIRT-project. Het helpt beleidsmakers en projectleiders bij het structureren van een gedegen probleemanalyse.

Kosteneffectieve oplossingen Met de kosteneffectiviteitsanalyse maak je per maatregel een schatting van de kosten en de te verwachten effecten. Met een goede doelgroepenanalyse en een gestructureerde inschatting van de effecten optimaliseer je de maatregelen. Een goede kosteneffectiviteits-analyse levert bovendien belangrijke input op voor het monitoren en evalueren van maatregelen.

Monitoring en evaluatie De insteek van Monitoring en Evaluatie is om met zo min mogelijk extra werklast projecten beter te laten presteren en te leren voor toekomstige projecten.

Samenwerken met werkgevers De betrokkenheid van werkgevers bleek bij Beter Benutten-initiatieven heel succesvol. Zo kunnen werkgevers het gedrag van hun werknemers beïnvloeden, bijvoorbeeld door alternatief reisgedrag te stimuleren. Ook bij Smart Mobility kan je gebruikmaken van deze aanpak.

Duurzaamheid Duurzaamheid gaat over de vermindering van de uitstoot van CO2, fijnstof en stikstof. Het verminderen van files en het verkorten van reistijd, 2 belangrijke doelstellingen van Beter Benutten, hangen nauw samen met duurzaamheid. Als werknemers bijvoorbeeld de fiets pakken in plaats van de auto, zorgen zij voor minder CO2-uitstoot en een betere luchtkwaliteit. Ook bij Smart Mobility is duurzaamheid een belangrijk doel.

Oplossingsrichtingen

Smart mobility borduurt voort op oplossingsrichtingen van Beter Benutten en brengt deze naar een nieuw niveau.

Gedrag Inzicht in gedrag stelt je in staat om de reiziger passende alternatieven te bieden en met zo min mogelijk middelen een optimaal effect te bereiken. Een evaluatieonderzoek geeft een goed beeld van wat werkt en hoe je gedragsprincipes kunt toepassen. Op basis hiervan is bijvoorbeeld de app TimesUpp ontwikkeld, de persoonlijke reisassistent die de slimste route voor je opzoekt en melding geeft op welke tijd je het beste kunt vertrekken.

ITS Steeds meer reizigers beschikken via smartphones of tablets constant over informatie die hen kan helpen met het plannen en organiseren van hun reis. Een voorbeeld hiervan is het Partnership Talking Traffic, ook Smart Mobility-project. Publieke en private partijen werken hierin samen om weggebruikers straks voortdurend te informeren en te ondersteunen.

IMMA IMMA staat voor Integrale Mobiliteits Management Architectuur en bundelt de kennis en ervaring die is opgedaan rond ITS, spitsmijden, fietsprojecten en gedrag. IMMA zorgt voor een uniforme, efficiënte en verifieerbare uitvoering van 0-metingen, werven, volgen en belonen van deelnemers aan bijvoorbeeld fiets- en spitsmijdenprojecten en verkeersonderzoeken.

Logistiek Voor de analyse van knelpunten en de uitwerking van mobiliteits-projecten voor het goederenvervoer ontwikkelde het ministerie van IenM (nu IenW) een Wegwijzer Mobiliteitsprojecten Goederenvervoer over de Weg. De Wegwijzer biedt eenvoudige handvatten en tips over wanneer, waarom en hoe aandacht voor het goederenvervoer over de weg zinvol kan zijn. Onderdeel daarvan is het verbeteren van supermarktlogistiek met Smart Mobility. Door het delen van data verminderen we het aantal zoekkilometers in binnensteden en kan vrachtwagencapaciteit effectief worden benut.

Fiets (E-)fietsstimulering heeft als doel om mensen te laten kiezen voor de (e-)fiets in plaats van de auto. Denk aan regelingen voor een e-bike, betere fietsinfrastructuur en fietsenstallingen bij OV-haltes. Bij P+Fiets parkeert iemand aan de rand van de stad om het laatste stuk per fiets te reizen.

P+R en Parkeren Maatregelen als parkeren duurder maken of de parkeercapaciteit verkleinen kunnen een groot effect hebben op het reisgedrag van mensen. Met Smart Mobility-toepassingen kunnen bezoekers van bijvoorbeeld steden effectiever gebruikmaken van parkeerfaciliteiten en het aantalogo platform Wegwijsl zoekkilometers verminderen.

Kom meer te weten over werkwijze Beter Benutten op het online platform Wegwijs.